X
تبلیغات
فرهنگی.علمی.اجتماعی - IUD

فرهنگی.علمی.اجتماعی

اجتماعی

IUD

  آی یو دی (IUD=intrauterine device)

آ- یو-دی یک وسیله کوچک حاوی فلز مس است که درداخل رحم گذاشته می شود وتا ده سال از بارداری پیشگیری می نماید.

مکانیـسم عــمل IUD:                                                    

  مکانیسم دقیق آن کاملأ شناخته شده نیست ودر حال حاضر مکانیسم های زیر مطرح می باشد: 1- ایجاد التهاب در رحم و صدمه به اسپرم

2- اختلال در حرکات لوله های رحمی وجلوگیری از انتقال اسپرم ورسیدن به تخمک

3-تغییر در سرویکال موکوس وترشحات اندومتر

  مـزیــت هــای IUD:

1-اثر بخشی بالا .حدود 99.8 در صد.

2- قابلیت برگشت باروری بلافاصله پس از خروج   IUD               

3- طولانی مدت بودن اثر پیشگیری از بارداری.     

 4- نیاز نداشتن به یـاد آوری روزانـه.      5- عدم تـأثیر برشیـردهی.                                        6- نداشتـن آثار وعـوارض هـورمـونی.      7- قابل استفاده تـا دوران مـنوپـوز.                        8-  عـد م تـداخـل با تمـاس جنـسی.       9- تـداخـل نـداشتن با مصـرف داروهـا.             

  10- احتـمال کـاهش سرطان انـدومتر و سرویکـس

تـوجه: بـا توجه به اینکه کنترل IUD منحصر به بررسی آن در فاصله های شش ماهه می بـاشد، استفاده از این وسیله در خانم های قبل از منـوپوز، منا سب است.ممکن است بدلیل نا منظم بودن خونریزی قبل از منـوپوز مشورت با متخصص ضرورت یابد. در صورت وقوع منـوپوز قبل از 50 سالگی، خروج IUD دو سال بعد ودر صورت وقوع منوپوز پس از 50 سالگی ،خروج IUD  یک سال بعـد انجـام می شـود.

عیـب هـای IUD :

1-لـزوم کـار گذاری وخروج توسط فرد دوره دیده.              2- خروج خـود بخـودیIUD  3-لـزوم معاینه دورهای .                                          

4- عـد م پیشگیری از انتقـال بیمـاری های منقـله از راه تماس جنسی (STIs )          

      عـواض شـایع IUD وبـرخورد بـا آن هـا:

1- عـوارض خونریزی ودرد هنـگام قاعدگـی : به فرد آگاهی داده می شود کـه این مشکل 3-2 ماه پس از گذاشتن IUD رفع خواهد شد.درصورت، درمـان با داروهایی مانند ایندومتاسین ،مفنامنیک اسید ( روزانه سه بار ودر هر بار دو کپسول  250 میلی گرم بمدت 5روز)... و آهـن آغاز می گردد.اگر مشکل خونریزی و درد زمان قاعـدگی با این درمان برطرف نگـردد، علت آن بررسی و در صورت لزوم  IUD خـارج مـی شـود.                            

2- خونریزی نا منظـم و لـکه بینی بین قـاعـدگی هـا :   بـه فرد آگا هی داده می شود که این مشکل در عـرض 3-2 ماه برطرف می شود. در صورت ادامه مشکل فوق ارجاع به متخصص زنان ضرورت دارد                                              

3- افآزایش تـرشحـات واژینـال : در صورت افزایش ترشح واژینال ،نوع آن بررسی و سپس درمان آغاز می گردد.در صورت نیاز ارجاع به متخصص زنان.

عــوارض غـر شـایع و بـرخـورد بـا آن هـا :

1- بیمـاری های التها بی لـگن (PID): در صورت بروز معمـولأ در 20 روز اول پس از کار گـذاری مشـاهده می شود. دلیل اصلی آن تشخیص ندادن عفونت موجود قبل از IUD گذاری و یا رعـایت نکردن استریلیتـی در زمان جـای گذاری است.باید فرد در این موارد به بیمارستان ارجاع شود.  علائم PID عبارت از :درد، حرکات درد ناک سرویکس وحساسیت آدنکس ها ، علئم های دیگری مانند WBC بالا،تب و...( لـکوره اروزیون وترشح سرویکس به تنهایی ثابت کننده وجود PID نیست.                                                                                                                                                           2- سـوراخ شدن رحم هنـگام کارگـذاری : به دو صورت رخ می دهد: الف: با علائم بالینی: معمولا با اندازه گیری عمق رحم ( با هیسترومتر) ویا کارگذاری IUD رخ داده و فرد احساس درد می کند ب: بدون علائم بالینی: عائمی نداشته واز علائم پی بردن به آن کوتاه شدن طول نخ IUD می باشد در مورد احتمال سوراخ شدن رحم ، در صورت امکانIUD را خارج کرده وفرد باید به بیمارستان مراجعه نماید. 

موارد  منـع مطلق IUD :

1- شک یا اطمینـان به حاملگی .      2- سابقه PID راجعه یا بستری در بیمارستان                                                  

3- رحـم بـا شکل غیر طبیعی ( بر اساس معاینخ رحم)                    

4- بیماری ویلسون یا حساسیت به مس(برای IUD های مس دار)

5-نـقص سیستـم ایمنـی.                                                       

  6- فیبرومی که اندازه وشکل حفـره رحم را تغییر داده باشد.

7- خونریزی شدید قاعدگی (دفع لخته) یـا آنمی شدید                     

8- خونریزی واژینال بدون علت مشخص              

9- اختلالات انعقادی                                                          

10- شک به وجود بدخیمی رحم یا سرویکس ویا قطعیت وجود آن                                      11- در فاصله زمانی درمـان وپیگیری مـول (حداقل 1سال)           

12- سل لگنی                                

مـوارد منـع مصـرف نسبـی IUD :

1- سابقه PID بدون بستری در بیمارستان.              2- سـا بقـه منوراژی     

3- ســابقـه دیسمـنـوره      4- داشتن شریک های جنسی متـعد د  (در زن یا همسر وی) 

5- ابتـلای به STIs یا سـابقه آن(ابتلای اخیر)                       

6- اندومتـریت پس از زایمان ویا سقط عفـونی در سه ماه گذشته  

7- سرویسیت و واژنیت درمان نشده.         8- نداشتن سابقه زایمان                                                             

توجه 1: در موارد گذاشتن IUD پس از درمان سرویست با ترشحات چرکی ، رعایت فاصله زمانی حداقل سه ماه پس از درمان ضروری است.

توجه2: واژنیت بدون سرویسیت چرکی مانع IUD گذاری نمی باشد                 

توجه3: افراد در معرض STIs باید پیش از گذاشتن IUD بررسی های لازم از نظر سرویست چرکی، عفونت های گونوکوکی و کلامیدیایی و از نظر HIV مـورد بررسی دقیق قرار گیرند.                                                                      

توجه 4: استفاده ازIUD در افراد دیابتی نیازمند اقدام خاصی نیست                                                                           

زمان شروع استفاده از IUD :                                                                                              

1- در زمان قاعدگی : با توجه به اطمینان از باردار نبودن، نرمی سرویکس وراحت تربودن ،گذاشتن IUD در 5 روز اول خونریزی

قاعـدگی تـوصیـه می شـود.( خونریزی ودرد ناشی از گذاشتن IUD، با خونریزی ودرد دوران قاعـدگی پوشیده خواهد شد).          

2- پس از زایمان ( طبیعی،سزارین) :کوتاه ترین فاصله زمانی ممکن برای گذاشتن IUD ، شش هفته پس از زایمان طبیعی یا سزارین است.

ضمنا شیردهـی مـانع گـذاشتن IUD نبوده و IUD اثری بر شیـر مـادر ندارد                                                                 

3- پس از سقـط یـا کـورتـاژ: پس از سقط یا کورتاژ  زیر12هفته وبه شرط عفونی نبودن آن، می توان در پنج روز اول پس ازسقط IUD گذاری را انجام داد.در موارد سقط بالای 12 هفته ، گذاشتن IUD باید با شش هفته تأخیر و پس از بررسی های لازم تـوسـط متخـصص انجـام شـود.                                                                                     

توجه1: در موارد وجود عفونت پس از سقط ، باید درمان آغاز شده و گذاشتن IUD به فاصله زمانی حداقل سه ماهه پس از بهبودی کامل موکول شود.

4- در مادران شیرده که قاعدگی آن ها برنگشته است:IUD را می توان شش هفته پس از زایمان با انجام آزمایش hcG -ᵝ و اطمینان از عد م بارداری کار گذاشت                                                                                                  

آزمـایشـات ومعـاینه های لازم در مصرف IUD :

1- معـاینه لگـن برای بررسی اندازه و وضعیت رحم و آدنکـس ها .شکل غیر طبیعی رحم مانند رحم Bicomuate ومیومی که اندازه رحم را تغییر داده باشد .از موارد منع مصرف مطلقIUD است .عمق مناسب رحم برای IUD گذاری 9-6 سانتی مترمی باشد.

2- اندازه گیری همـوگلوبین خون

3- بررسی موارد کنتراندیکاسیون مطلق نسبی                                                                                                           

مراجعه های بعدی در استفاده کننده از IUD :

1- دیدن نخ IUD : بررسی نخ IUD پس از اتمام اولین دوره خونریزی قاعدگی بعد از گذاشتن IUD انجام شده و کنترل های بعدی آن هرشش ماه یکبار(د رغیر اززمان قاعدگی) صورت خواهد گرفت.

نکته: قابل توجه است که درچند ماه اول پس از گذاشتن IUD وبویژه در دوران قاعدگی احتمال خروج خودبخود آن وجود دارد.

در صورت افزایش طول نخ ویا در حال خروج بودن IUD ،سونوگرافی درخواست می شود.اگرسونوگرافی تأیید کننده جابجا شدن آی یودی باشد ،باید نسبت به خروج کامل آن اقدام شود.بلافاصله پس از خروج IUD ودر صورت مناسب بودن شرایط فرد( حامله نبودن ،نداشتن عفونت و تقاضا برای ادامه روش) می توان به گذاردن IUD جدید اقدام نمود.                                              

2- اندازه گیری همو گلوبین خون در صورت وجود غلائم (مانند:رنگ پریدگی ملتحمه،پلک ،پوست وناخن،خستگی،ضعف،گیجی، تحریک پذیری،سردرد،احساس صدای زنگ در گوش،زخم زبان وناخن شکننده )                                        

3- معاینه لگـن برای بررسی ترشح ها و حساسیت رحم و آدنکس ها                  

4- انجام پاپ اسمیر بر اساس دستوالعمل  کشوری                                    

5- بررسی رضایت مندی ،داشتن مشکل با استفاده  از IUD ،تقاضا برای تغییر روش و...                               

هشـدارها و چگونگی برخورد با آن ها:

1- دیده نشدن نخ یا عـد م لـمس نخ IUD توسط فرد معاینه کننده:

نخ IUD در فاصله 2/5سانتی متری از سرویکس بریده می شود.

اگر نخ دیده نشود ، باید برای بررسی بیشتر از نظر حاملگی،پاره شدن نخ،سوراخ شدن رحم،ورود IUD به حفره شکمی و خروج آن سونوگرافی درخواست شده ودر صورت نیاز ارجاع می شود.                                                                          

2- تأخیرقاعـدگی:در این موارد درخواست آزمایش بارداری برای اطمینان انجام می شود.اگر جواب آزمایش، همزمان با اسفاده ازآی یودی مثبت باشد ، باید حاملگی را از نظر داخل و یا خارج رحمی بودن بررسی نمود.

نکته: شانس بارداری خارج رحمی با استفاده از IUD افزایش نمی یابد.ولی در صورت بروز حاملگی همزمان با استفاده از آی یودیباید حاملگی خارج رحمی را مد نظر داشت.                                                                                        

3- در مـوارد:                                                                           

الف - حاملگی داخل رحمی : اگر در نیمه اول حاملگی باشد ونخ IUD دیده نشود،فرد ارجاع می شود.ولی اگر بتوان نخ را دید،سعی می شود که با کشیدن آن، IUD  را خارج  کرد.اگر موفق به خروج IUD نه شود ارجاع به متخصص الزامی است.           

در نیمه دوم حاملگی با هر شرایطی فرد ارجاع می شود.چه نخ دیده شود یا دیده نشود.                                              

نکته: خارج کردن نخ باید توسط فرد دوره دیده انجام شود .و خود فرد نباید اقدام به خروج IUD نماید.                             

ب- حاملگی خارج رحمی:فرد باید به بیمارستان اعزام شود.                                                                      

نکات قابل توجه در IUD وحاملگی:

-         در صورت ادامه حاملگی با داشتن IUD ،باید به فرد هشدارداد که اگر به هر کدام از علائم عفونت مانند: تب،علائم شبه آنفلونزا درد شکمی وخونریزی دچار شود،ضرورت دارد که در اولین فرصت به بیمارستان مراجعه نماید.                                               

-        -- در صورت سقط با IUD (بویژه در سه ماهه دوم) خطر سپتسمی وجود  دارد                                                                     

-         --اگر بارداری با داشتن IUD تا ترم ادامه یابد ،وجود IUD در رحم باعث نا هنجـاری جنینی نخواهد شد.                           

4- وجود علائمی چون:                                                                      

درد پائین شکم ،ترشح واژینال چرکی وبدبو،تب ولرز،استفراغ وحرکت دردناک سرویکس احتمال وجود بیمارهای التهابی لگـن مطرح بوده وفرد بـاید به بیمارستان مراجعه نماید.                                                                                        

5- بدخیمی دستگاه تنـاسلی:                                                                  

اگر هـرکدام از مـوارد بدخیمی دستگاه تناسلی رخ دهد وبه تشخیص رسده شود، IUD توسط فرد مجرب خارج شده وفرد به بیمارستان ارجاع می شود.                                                                                                     

پیـگـری :                                                                                                                                    

مراجعه های پیگیری IUD در مراکز ارائه خدمت به دو دسته می باشد :                                                                            

الف: مراجعه هایی که به منظور کنترل انجام می شود:یک ماه پس از گذاشتن IUD (پس از خونریزی قاعدگی) وسپس هـرشش ماه یک بار در دوره ای که فرد خونریزی قاعدگی نداشته باشد،برای بررسی نخ IUD  صورت می گیرد.                     

در مراجعه های پیگیری نیازی به انجام روتین معاینه لگـنی نیست.معاینه لگن در صورت وجود STIs  و PID و خروج نسبی یـا کامل IUD توصیه می شود                                                                                               

نکته: با توجه با بروز کم خونی فقرآهـن در استفاده کنندگان از آی یودی با خونریزی شدید ممکن است رخ دهد.لذا در مراجعه های پیگیری مد نظر قرار گیرد .اندازه گیری هموگلوبولین یک بار،یک ماه پس از گذاشتن آی یودی وباردیگر سه ماه پس ازگذاشتن آی یودی انجام می شود.                                                                       

ب: مراجعه پس از پایان مدت اثر بخشی IUD :برای خروج IUD ودر صورت نیاز گذاشتن IUD جدید.                                  

خـروج IUD :                                                                                                                

-         اگر فرد بخواهد که IUD را زودتر از پایان مدت اثرآن خارج نماید وتمایای به راداری هم ندارد،باید در زمان قاعدگی پیشگیری از بارداری استفاده نماید.

-         اگر IUD در زمانی غیر از دوران قاعدگی خارج شود ،احتمال بارداری وجود داشته ودر صورت وجود تماس جنسی درعرض 120 ساعت گذشته (پس از خروج IUD ) استفاده از روش اورژانس پیشگیری از بارداری ضرورت دارد.                              

 


11

+ نوشته شده در  یکشنبه ششم شهریور 1390ساعت 1:44  توسط داریون  |